کودک و رسانه

در غوغای عظیم اطلاعاتی زندگی امروز و ترس از آسیب‌های احتمالی رسانه‌ها، پیدا کردن راهی برای کاهش اثرات مخرب رسانه همواره مورد توجه بوده و هست؛ به‌ویژه برای کودکان و نوجوانان، که بیشترین مصرف کنندگان رسانه‌ها هستند.

یکی از راه‌های کاهش اثرات مخرب رسانه‌ها، آموزش سواد رسانه‌ای و تقویت آن است.

در عصر اطلاعات رسانه‌ای که هر پیامی ارزش‌ها و سبک‌های زندگی متناسب با خود را به نمایش می‌گذارد و در زمانه‌ای که به تعبیر مقام معظم رهبری> مورد هجمه ناجوانمردانه امپراتوری رسانه‌ای است،[۱] خانواده‌ها نیازمند سواد رسانه‌ای هستند تا بتوانند سبک زندگی و ارزش‌های القا شده در هر پیام را شناسایی کنند. اگر مخاطب امروز نتواند این حرکت پرشتاب رسانه‌ای و فن‌آوری اطلاعات را مهار کند، در آینده ناچار خواهد شد با مشکلات بیشتری دست و پنجه نرم کند.

به همان اندازه که سواد خواندن و نوشتن از ضرورت‌های زندگی اجتماعی افراد شمرده می‌شود، سواد رسانه‌ای نیز از اهمیت فراوان برخوردار است؛ زیرا بدون این سواد نمی‌توان، خود و فرزندانمان را در برابر پیام‌های رسانه‌ها بیمه کرد.

هرچند که سواد رسانه‌ای اختصاص به گروه یا طبقه خاصی ندارد و همه افراد جامعه را در برمی‌گیرد، اما از آنجا که در سنین پایین، ظرفیت پذیرش بالاتری وجود دارد، سواد رسانه‌ای بیشتر برای کودکان و نوجوانان مطرح است.[۲] لذا پدران و مادران دلسوز که در صدد تربیت صحیح فرزندان خود هستند به صورت ویژه به­آن نیازمندند.

باید دقت کرد که با آموزش سواد رسانه‌ای به کودکان و نوجوانان، می‌توان آن‌ها را از حالت انفعالی و مصرفی خارج کرده و به مواجهه فعالانه و متقابل با رسانه دعوت کرد تا در نهایت به نفع خود و به صورت هوشمندانه از رسانه بهره گیرند.

فاقدان سواد رسانه‌ای را می‌توان طعمه‌های اصلی در فضاهای رسانه‌ای به شمار آورد. افراد دارای سواد رسانه‌ای نه تنها اسیر محصولات رسانه‌ای نمی‌شوند بلکه قضاوت‌های صحیح‌تری از محیط پیرامون خود دارند.

[۱]. بیانات مقام معظم رهبری> در دیدار مدیران و برنامه‌سازان رسانه‌ای کشورهای مختلف، ۲۶/۲/۱۳۸۵.

[۲] ر. ک: شاه‌آبادی، محمدحسین و فتح‌الله بیاتی، مصطفی، «سواد رسانه‌ای برای کودکان، با تأکید بر پویا نمایی»، فصلنامه علمی- تخصصی کودک، نوجوان و رسانه، سال چهارم، شماره هشتم، پاییز ۱۳۹۳، ص ۱۲۸- ۱۲۹.